MIDDEN - DELFLAND

MIDDEN - DELFLAND
IN BEELD

  [Start] [Agenda] [Nieuws] [Plattegrond]

 

Het voormalig tuindersgebied langs de Harnaschwatering en de Harnaskade

29 februari 2020. Het eens zo bloeiend tuinbouwgebied aan beide zijden van de Harnasch- of Lotswatering, langs de Harnaskade, in Den Hoorn is in de afgelopen jaren volledig ontmanteld. Grote grijze dozen, veelal bestemd voor distributiecentra, nemen nu bezit van het volledig gestripte gebied. De Maxima’s, feestband uit Den Hoorn, zingen over deze 'verdozing' in hun protestsong als ‘grafzerkgrijze treurnis’. Beleef de Harnaskade kort voor de ontmanteling in deze virtuele wandeling.

Poldervorming

Ten westen van de Harnaschwatering ligt de Woudse Polder, ten oosten de Harnaschpolder. In de Middeleeuwen vormden deze twee polders, samen met de Groeneveldse Polder, een eenheid, ook bestuurlijk: de kleine Hof van Delft. Vóór de poldervorming maakte het gehele gebied deel uit van het stroomstelsel van de rivier de Lee of Lier. De ontginningen behoorden tot de grafelijke Hof van Delft. De oudste middeleeuwse bebouwing was georiënteerd op het noorden, namelijk op de Zweth en de Zwethkade Zuid. In het midden van de dertiende eeuw werd de Harnaschwatering gegraven, om overtollig water uit het westelijk deel van Delfland, via de Gaag en Vlaardingsevaart, af te voeren naar de Maas.

Geologie en archeologie van de Groeneveldse Polder, Woudse Polder en Harnaschpolder.
Geologie en archeologie van de Groeneveldse Polder, Woudse Polder en Harnaschpolder. De Harnaschwatering (blauw) werd afgedamd voor de aanleg van de snelweg A4. Het veenwater de Meer liep door tot in de Harnaschpolder (zie bron 1).

Van weiland naar tuinbouw

Het gebied aan beide zijden van de Harnaschwatering, tussen de Woudseweg en de Woudselaan, was tot het begin van de twintigste eeuw een open weidegebied, het domein van koeien en ander vee. De weilanden waren eigendom van vier veehouders: Gerardus Kleijweg, Willem Harteveld en Wilhelmus Ammerlaan en Gerardus van Leeuwen.

Woudse Polder en Harnaschpolder met Harnaschwatering, foto RAF 28 augustus 1945 Wageningen UR Library, Special Collections.
Woudse Polder en Harnaschpolder met Harnaschwatering (in het midden van links naar rechts). De Woudseweg loopt van middenonder schuin naar rechts omhoog. Foto RAF 28 augustus 1945, © Wageningen UR Library, Special Collections.

Vanaf 1925 werden de eerste percelen weiland verkocht voor tuinbouw. Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was ongeveer de helft van het gebied hiervoor in gebruik. Een luchtfoto van de RAF (Britse luchtmacht), gemaakt in augustus 1945, toont een overzicht. Na de Tweede Wereldoorlog ging deze ontwikkeling verder, totdat in het midden van de jaren zestig van de vorige eeuw vrijwel het hele gebied is ingericht voor de tuinbouw. Alleen achter de boerderij van Kleijweg aan de Woudseweg lagen nog enkele weilanden.

Bedrijvenschap Harnaschpolder

Op 22 december 1997 sloten de Provincie Zuid-Holland, Rijkswaterstaat, het Hoogheemraadschap van Delfland en de gemeente Schipluiden een convenant waarin werd vastgelegd dat er in de Harnaschpolder, naast een nieuwe waterzuiveringsinstallatie, ook ruimte zou komen voor een bedrijventerrein, om aan de regionale vraag te voldoen (bron 2). In augustus 2000 spraken Delft en Schipluiden (in 2004 onderdeel van Midden-Delfland) af een deel van de Harnaschpolder voor woningbouw te bestemmen. In 2001 sloot ook Den Haag zich aan bij de ontwikkeling van de Harnaschpolder. Tevens werd het Bedrijvenschap Harnaschpolder opgericht, dat voor de ontwikkeling, acquisitie en beheer van het bedrijventerrein ging zorgen. In juni 2003 zijn de afspraken verder uitgewerkt in een uitvoeringsconvenant. De verlengde snelweg A4 langs en door de Harnaschpolder was inmiddels aangelegd (opening 1998).

Harnaschwatering en het tuinbouwgebied nig in bedrijf in 2004. Foto Google Earth.
Harnaschwatering en het tuinbouwgebied hierlangs nog volop in bedrijf. Foto Google Earth (2004).

De luchtfoto’s van Google Earth laten zien dat vanaf 2004 de kassen beginnen te verdwijnen. In 2007 zijn bijna alle kassen en warenhuizen verdwenen. Wat er met de woningen langs de Harnaschwatering zou gebeuren bleef nog enige tijd onduidelijk. Op 12 april 2014 werd er tijdens een informatieavond in de Hoornbloem in Den Hoorn gesproken over de toekomst van de Harnaskade. Verschillende scenario’s kwamen voorbij. De hoop van de bewoners was dat de woningen kon blijven staan. De voorkeur van het Bedrijvenschap (aangesloten bij het Businesspark Haaglanden) was dat hele gebied beschikbaar zou komen (er werd zelfs gesproken over het dempen van de Harnaschwatering). Toen kort daarna de nieuwe 380 kV hoogspanningsverbinding door het gebied gepland werd, viel ook het besluit dat alle woonhuizen moesten verdwijnen. Inmiddels (begin 2020) zijn alle woonhuizen weg of nog dichtgetimmerd en staan er al enkele grote grijze dozen. En er komen er nog meer. Heel jammer.

De 'oude' Harnaskade in beeld

De volgende foto's laten de Harnaskade zien hoe het ooit was.

Harnaskade in Beeld
Het smalle fietspad langs het gemaal van de Woudse Polder richting Woudseweg op een koude ochtend (2002).

Harnaskade in Beeld
Meteen na het smalle fietspad harnaskade nummers 27 en 25 (2003).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade 16 (links) en de recentere bebouwing van nummers 14 en 14a (2014).

Harnaskade in Beeld
Rechts Harnaskade 15, een van de zes torentjeswoningen, gebouwd in 1928 voor P.C. Nederpel (2010).

Harnaskade in Beeld
Klik op de afbeelding voor een panorama ter hoogte van Harnaskade nummers 15 en 16 (2010).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade 12 met vooral veel platglas. Collectie Van der Lans (ca. 1950).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade 12 (links), 10 en 8. De kassen zijn inmiddels al verdwenen (2007).

Harnaskade in Beeld
Een nostalgisch boogbruggetje verbond deze zijde met de overkant, de even zijde (2010).

Harnaskade in Beeld
De Harnaskade (ter hoogte van nummer 11) was onderdeel van een aantrekkelijke fietsroute (2005).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade 5 (2007).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade 3 (2010).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade 2 (rechts), de eerste woning aan het niet doorgaande deel van de Harnaskade (2004).

Harnaskade in Beeld
Koeien in de Harnaschpolder op weg naar de boerderij van Kleijweg. Fotograaf onbekend (ca. 1950).

Harnaskade in Beeld
Luchtfoto van de boerderij van Kleijweg met vooraan de Woudseweg. Fotograaf onbekend (ca. 1950).

Huidige ontwikkelingen

Anno 2020 wordt er flink gebouwd langs de Harnaskade. Enkele 'grijze dozen' zijn bijna klaar voor gebruik; er volgen er nog meer. Het wegdek van de Harnaskade is aan de oneven zijde is al gedeeltelijk een graskade geworden. Naar het lijkt zal de weg op de kade aan de even zijde, aan de zijde van Den Hoorn, als fietspad bewaard gaan blijven en worden verlengd naar de Woudselaan. Hier staan nog de laatste dichtgetimmerde woningen, wachtend op sloop. Nog niet alle percelen hebben een nieuwe bestemming. Onderaan de kade wordt een weg voor autoverkeer aangelegd.

Harnaskade in Beeld
De eerste 'grijze doos' wordt glasdicht gemaakt (2019).

Harnaskade in Beeld
In totaal komen er vier van deze kolossen, die tevens dienen als geluidsschermen langs de snelweg A4 (2019).

Harnaskade in Beeld
Harnaskade nummers 12 (links) en 10, de laatste nog te slopen woningen (2019).

Harnaskade in Beeld
De vierde grijze doos in aanbouw (2020).

Bronnen

  1. Historie en Landschap van de Harnaschpolder, de Woudse Polder en de Groeneveldse Polder, Stichting Midden-Delfland is Mensenwerk, 2009.
  2. Rapportage project Bedrijvenschap Harnaschpolder ten behoeve van het uitvoeren van een audit door de GAD in opdracht van de Rekeningencommissie, Raadsinformatie gemeente Den Haag, december 2015.

26 maart 2020